"การปิดบังทรัพย์มรดก เป็น trigger ของการถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก"

ปานรุ้ง มีลูก ๒ คน ได้แก่ ปานวาดและปานเทพ ในขณะที่ชูนามสามีของปานรุ้งได้เสียชีวิตไปก่อนหน้านี้

ต่อมา ปานรุ้งเสียชีวิต โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ มีทรัพย์มรดกเป็นบ้านและที่ดินที่ถนนสุขุมวิท ๑ หลัง และคอนโดแถวสาทรหนึ่งห้อง และเงินฝากธนาคาร ๓๐ ล้านบาท

ปานวาดซึึ่งเป็นผู้จัดการมรดกโดยคำสั่งศาล ได้เข้ามาจัดการทรัพย์มรดก แต่....ได้ไปจดทะเบียนโอนบ้านและที่ดินที่เป็นทรัพย์มรดกให้แก่ตนเพียงผู้เดียวโดยปานเทพไม่ได้รู้เห็นหรือยินยอม และได้นำบ้านและที่ดินดังกล่าวไปจำนองหนี้ของโดม สามีของตน

พอปานเทพรู้เรื่่องนี้ ได้ขอให้ศาลเพิกถอนการโอนกรรมสิทธิ์ในบ้านและที่ดินมรดก และขอให้สั่งให้กำจัดปานวาดจากการรับมรดก

ประเด็นเรื่องกำจัดไม่ให้รับมรดก เป็นไปตามกฎหมายแพ่งมาตรา ๑๖๐๕ ที่บัญญัติว่า "
ทายาทคนใดยักย้าย หรือปิดบังทรัพย์มรดกเท่าส่วนที่ตนจะได้หรือมากกว่านั้นโดยฉ้อฉลหรือรู้อยู่ว่า ตนทำให้เสื่อมประโยชน์ของทายาทคนอื่น ทายาทคนนั้นต้องถูกกำจัดมิให้ได้มรดกเลย แต่ถ้าได้ยักย้ายหรือปิดบังทรัพย์มรดกน้อยกว่าส่วนที่ตนจะได้ ทายาทคนนั้นต้องถูกกำจัดมิให้ได้มรดกเฉพาะส่วนที่ได้ยักย้ายหรือปิดบังไว้นั้น"

ซึ่งเรื่องนี้ ศาลฎีกาได้พิพากษาวางแนวไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๘๑/๒๕๖๕ ไวัดังนี้
๑.ทั้งปานเทพและปานวาด เป็นทายาทโดยธรรมในทรัพย์มรดกของปานรุ้ง
๒.ปานวาดรู้ว่าปานเทพเป็นทายาทโดยธรรมของปานรุ้ง มีสิทธิได้รับมรดกเช่นเดียวกับตน
๓.ไม่มีมูลเหตุใดที่ทำให้ปานวาดสำคัญผิดหรือเข้าใจโดยสุจริตว่าที่ดินและบ้านหลังดังกล่าวตกทอดแก่ตนเพียงผู้เดียว
๔.ไม่อาจถือได้ว่าปานวาดมีเจตนาจดทะเบียนแบ่งปันโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ปานเทพในภายหลัง เพราะกลายเป็นว่าต้องกระทำ ๒ ทอด และเสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนโอนถึง ๒ ครั้ง
๕.การนำที่ดินและบ้านดังกล่าวไปจดทะเบียนจำนอง มีผลก่อเกิดทรัพสิทธิจำนองในที่ดินและบ้านดังกล่าว
ดังนั้น การที่ปานวาดในฐานะผู้จัดการมรดกจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านเป็นของตนเพียงผู้เดียวโดยไม่แบ่งปันให้ปานเทพและนำไปจดทะเบียนจำนองโดยปานเทพไม่ได้รู้เห็นยินยอม ถือเป็นการปิดบังทรัพย์มรดกมากกว่าส่วนที่ตนจะได้รับโดยมีเจตนาฉ้อฉลหรือรู้อยู่แล้วว่าตนทำให้เสื่อมประโยชน์ของปานเทพซึ่งเป็นทายาท จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกเลย
​
อ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๘๑/๒๕๖๕ , คำพิพากษาฎีกาประจำพุทธศักราช ๒๕๖๕ ตอนที่ ๔, เนติบัณฑิตยสภา, หน้า ๙๐๑.
-----------------------------------
Great&Best Legal Knowledge Sharing
๓๐ มีนาคม ๒๕๖๖