"บุคคลวิกลจริตสามารถบอกล้างนิติกรรมที่ทำลงได้ ถ้าพ้นจากการวิกลจริต"

 GreatBest Legal Issue
ฉบับที่ 8 ปี 2568 (ฉ.642)
"บุคคลวิกลจริตสามารถบอกล้างนิติกรรมที่ทำลงได้ ถ้าพ้นจากการวิกลจริต"
นายเลิฟกู๊ด เป็นโรคซึมเศร้า เมื่อไปพบแพทย์ แพทย์ต้องใช้ทั้งยาต้านเศร้า ยาคลายวิตกกังวล และยานอนหลับเพื่อปรับอารมณ์ของนายเลิฟกู๊ดให้เกิดความสมดุลมากขึ้น 
อย่างไรก็ดี นายเลิฟกู๊ดได้ขาดการรักษาไม่ได้รับประทานยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน ทำให้นายเลิฟกู๊ดมีความวิตกกังวลสูง ฟุ้งซ่าน คิดในเรื่องไม่สมเหตุสมผล สภาพภายในจิตใจของโจทก์ยังคงทุกข์ทรมานอย่างมากจนไม่อยู่ในโลกแห่งความเป็นจริง  
ในช่วงเวลาดังกล่าวนั้นเอง นายมัลฟอยได้ให้นายเลิฟกู๊ดทำนิติกรรมยกที่ดินให้ตน
หลังจากนั้น นายเลิฟกู๊ดกลับมาทานยาและได้รับการรักษา ทำให้มีอาการดีขึ้นและสติสัมปชัญญะเหมือนเช่นคนปกติจนสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ดังเดิม  จนกระทั่งรู้ตัวว่า ตนได้ทำการโอนที่ดินให้นายมัลฟอยโดยที่ตนไม่ได้ตั้งใจ  จึงขอ “บอกล้าง” การโอนที่ดินดังกล่าว
คำถามคือ นายเลิฟกู๊ดสามารถ “บอกล้าง” นิติกรรมนี้ได้หรือไม่
ประเด็นนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2558/2567 ว่า
1. นิติกรรมที่นายเลิฟกู๊ดทำนั้น เป็น “โมฆียะ” ที่สามารถบอกล้างได้ เพราะทำในช่วงที่นายเลิฟกู๊ดเป็น “บุคคลวิกลจริต”  เนื่องจากไม่อยู่ในสภาวะที่ปกติ  ไม่อยู่ในโลกแห่งความเป็นจริง เจตนาที่แสดงออกมาจึงวิปริต
2. อย่างไรก็ดี เมื่อนายเลิฟกู๊ดทานยา ได้รับการรักษาจนทำให้มีอาการดีขึ้นและสติสัมปชัญญะเหมือนเช่นคนปกติจนสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ดังเดิม ทำให้กลับมาเป็นคนปกติ ไม่ได้เป็น “บุคคลวิกลจริต” แล้ว
3. นายเลิฟกู๊ดจึงสามารถ “บอกล้าง” การโอนที่ดินที่เป็น “โมฆียะ” ได้  ซึ่งเมื่อบอกล้างแล้ว นิติกรรมการโอนที่ดินนั้นจะตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก
ฎีกาที่ 2558/2567
*มาตรา 30 การใด ๆ อันบุคคลวิกลจริตซึ่งศาลยังมิได้สั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถได้กระทำลง การนั้นจะเป็นโมฆียะต่อเมื่อได้กระทำในขณะที่บุคคลนั้นจริตวิกลอยู่ และคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งได้รู้แล้วด้วยว่าผู้กระทำเป็นคนวิกลจริต
มาตรา 175  โมฆียะกรรมนั้น บุคคลต่อไปนี้จะบอกล้างเสียก็ได้
          (4) บุคคลวิกลจริตผู้กระทำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะตามมาตรา ๓๐ ในขณะที่จริตของบุคคลนั้นไม่วิกลแล้ว
มาตรา 176  โมฆียะกรรมเมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่าเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก และให้ผู้เป็นคู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ถ้าเป็นการพ้นวิสัยจะให้กลับคืนเช่นนั้นได้ ก็ให้ได้รับค่าเสียหายชดใช้ให้แทน
-----------------------
Great&Best Legal Knowledge Sharing
8 มกราคม 2568