"การป้องกันที่จะยกเว้นความรับผิดได้ ต้องพอสมควรแก่เหตุ"

GreatBest Legal Issue (ฉ.๕๗๔)
"การป้องกันที่จะยกเว้นความรับผิดได้  ต้องพอสมควรแก่เหตุ"

เมื่อวาน พูดถึงเหตุป้องกันที่จะอ้างเพื่อไม่ต้องมีความรับผิดทางอาญาได้   ว่าหลักสำคัญที่จะอ้างการป้องกันได้นั้น  จะต้องเป็นการทำเพื่อ
(๑) ป้องกันสิทธิของตนหรือของผู้อื่น
(๒) ให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมาย + เป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึง และ
(๓) การกระทำนั้นพอสมควรแก่เหตุ

ดังนั้น แม้.....จะมีภยันตรายที่ผิดกฎหมายที่ใกล้จะถึงกับเรา  แต่เราทำไปเกินสมควรกว่าเหตุ ก็จะไม่สามารถอ้างเหตุป้องกันเพื่อยกเว้นความรับผิดไม่ได้นะครับ

ตัวอย่างของกรณีที่ศาลวินิจฉัยว่าเกินกว่าเหตุ เช่น มะม่วงไล่ชกมังคุด    มังคุดวิ่งหนีเข้าไปในร้านขายเนื้อ    มะม่วงก็ยังวิ่งตามไป  มังคุดจึงคว้ามีดที่อยู่บนเขียงในร้านขายเนื้อจ้วงแทงมะม่วงแบบไม่ยั้ง 

อย่างนี้ ถือว่า
๑. การไล่ชกของมะม่วง ถือว่าเป็นการประทุษร้ายที่ผิดกฎหมายต่อมังคุด
๒. มังคุดจึงมีสิทธิที่จะป้องกันตัว เพื่อให้ภัยอันตรายนั้นหมดไปได้
๓. แต่การที่มังคุดใช้มีดมาแทงมะม่วงแบบไม่ยั้ง  แทนที่แค่จะเอามาขู่เพื่อให้มะม่วงหยุดไล่ชกตน  หรือจริงๆ แค่แทงไปที่มะม่วงเพียงครั้งเดียว ก็น่าจะเพียงพอที่จะยับยั้งไม่ให้มะม่วงเข้ามาทำร้ายมังคุดแล้ว      ศาลฎีกาได้วินิจฉัยคดีในทำนองนี้ไว้ในคำพิพากษาศาลที่ ๗๔๒๒/๒๕๖๒ ว่า เป็นการป้องกันที่เกินสมควรกว่าเหตุ  

*หมายเหตุ
กฎหมายอาญา มาตรา ๖๙
  "ในกรณีที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๖๗ และมาตรา ๖๘ นั้น ถ้าผู้กระทำได้กระทำไปเกินสมควรแก่เหตุ หรือเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็นหรือเกินกว่ากรณีแห่งการจำต้อง กระทำเพื่อป้องกัน ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น เพียงใดก็ได้  แต่ถ้าการกระทำนั้นเกิดขึ้นจากความตื่นเต้น ความตกใจหรือความกลัว ศาล จะไม่ลงโทษผู้กระทำก็ได้"
------------------------
Great&Best Legal Knowledge Sharing
๓ กันยายน ๒๕๖๖