"สัญญาจ้างรักษาความปลอดภัย แม้จะโมฆะ ผู้จ้างต้องให้เงินค่าจ้างแก่บริษัทด้วยนะ"

GreatBest Legal Issue (ฉ.๕๙๘)
"สัญญาจ้างบริษัทรักษาความปลอดภัย แม้ตกเป็นโมฆะ ผู้จ้างต้องให้เงินค่าจ้างแก่บริษัทด้วยนะ"

ต่อจากเรื่องเมื่อวานที่สงบจ้างบริษัทรักษาความปลอดภัยสงัด มาดูแลร้านทองของตน  โดยบริษัทสงัดได้ทำหนังสือมีข้อความรับจ้างและลงลายมือชื่อของนายสงัด กรรมการผู้จัดการของบริษัท แต่เพียงฝ่ายเดียว  ให้สงบยึดถือไว้    ซึ่งผลทางกฎหมาย คือ สัญญาดังกล่าวตกเป็นโมฆะ (มาตรา ๒๕ ของพระราชบัญญัติธุรกิจรักษาความปลอดภัย พ.ศ. ๒๕๕๘)

คำถามคือ หากบริษัทได้มาให้บริการแก่ร้านทองของสงบแล้วเป็นระยะเวลา ๑ เดือน   เมื่อสัญญาเป็นโมฆะ ผลคือใครต้องทำอะไร

หลักในเรื่องนี้ ก็คือ เมื่อสัญญาเป็นโมฆะ  ถือว่าสัญญานั้นเสียเปล่า (หรือไม่มีผล) มาตั้งแต่ต้น คู่สัญญากลับสู่จุดตั้งต้น (กฎหมายใช้คำว่า "กลับคืนสู่ฐานะเดิม") เหมือนเป็นการ reset เป็น "ศูนย์" เลย    และหากมีทรัพย์สินที่จะต้องคืนแก่กัน  ก็ต้องคืนแก่กันไปนะครับ  เพียงแต่กฎหมายบอกว่า เวลาจะคืน ให้คืนแบบ "ลาภมิควรได้"   (เปรียบเสมือนการได้มทรัพย์สินไปโดยไม่มีเหตุตามกฎหมาย  ก็ต้องคืนทรัพย์ให้เจ้าของเขาไป) (ดูมาตรา ๑๗๒ + มาตรา ๔๐๖ กฎหมายแพ่ง )

ประเด็นสำคัญคือ กรณีของร้านทองสงบ  ใครต้องคืนอะไร

กรณีของบริษัทรักษาความปลอดภัยสงัด  คงไม่มีอะไรต้องคืน  เพราะเป็นผู้ให้บริการ แล้วก็ได้ให้บริการไปแล้ว

จะมีก็คุณสงบล่ะครับ  ที่ได้รับบริการเขามาแล้ว   เหลือค่าจ้างที่จริง  ๆ ต้องให้แก่บริษัท  แต่เพราะสัญญาจ้างไม่มีผลตามกฎหมาย  จะให้ค่าจ้าง  ก็คงพูดลำบาก  (ถ้าเราเป็นสงบ  เราคงอ้างว่า ไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง  เพราะกรณีนี้ ไม่มีสัญญาจ้างแล้ว  คือ จะขี้โกงเขาอ่ะแหล่ะ)

ประเด็นนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๙๒/๒๕๖๕ ว่า
๑.เมื่อการรักษาความปลอดภัยมีลักษณะเป็นการให้บริการอย่างหนึ่ง ย่อมอยู่ในความหมายของคำว่าทรัพย์สิ่งใดที่สามารถคืนกันได้ ตามมาตรา ๔๐๖ กฎหมายแพ่ง
๒.การคืนทรัพย์สินในกรณีนี้สามารถทำได้ด้วยการกำหนดให้สงบใช้เงินเป็นจำนวนเท่ากับบริการที่สงบได้รับจากบริษัทรักษาความปลอดภัย ซึ่งได้ดำเนินการให้บริการรักษาความปลอดภัยแก่สงบ เป็นเวลา ๑ เดือน
๓. ดังนั้น สงบจึงต้องรับผิดชำระเงิน ซึ่งเท่ากับค่าบริการรักษาความปลอดภัยจำนวน ๑ เดือน ตามสัญญาฉบับที่ตกเป็นโมฆะ ซึ่งหนี้ดังกล่าว เป็นหนี้เงิน สงบจึงต้องรับผิดชำระดอกเบี้ยแก่บริษัทด้วย

หมายเหตุ กฎหมายแพ่ง
มาตรา ๑๗๒ "โมฆะกรรมนั้นไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้และผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่ง คนใดจะยกความเสียเปล่าแห่งโมฆะกรรมขึ้นกล่าวอ้างก็ได้
                       ถ้าจะต้องคืนทรัพย์สินอันเกิดจากโมฆะกรรม ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยลาภมิควรได้ แห่งประมวลกฎหมายนี้มาใช้บังคับ"
มาตรา ๔๐๖ "บุคคลใดได้มาซึ่งทรัพย์สิ่งใด เพราะการที่บุคคลอีกคนหนึ่งกระทำเพื่อ ชำระหนี้ก็ดี หรือได้มาด้วยประการอื่นก็ดี โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ และ เป็นทางให้บุคคลอีกคนหนึ่งนั้นเสียเปรียบไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นจำต้องคืนทรัพย์ให้แก่ เขา อนึ่งการรับสภาพหนี้สินว่ามีอยู่หรือหาไม่นั้น ท่านก็ให้ถือว่าเป็นการกระทำเพื่อ ชำระหนี้ด้วย   
                     บทบัญญัติอันนี้ท่านให้ใช้บังคับตลอดถึงกรณีที่ได้ทรัพย์มา เพราะเหตุอย่างใด อย่างหนึ่งซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้น หรือเป็นเหตุที่ได้สิ้นสุดไปเสียก่อนแล้วนั้นด้วย"
-----------------------
Great&Best Legal Knowledge Sharing
๒๗ กันยายน ๒๕๖๖