"ละเมิดกฎหมายอาญา อาจจะมีเหตุยกเว้นความรับผิด หรือเหตุที่ไม่ต้องรับโทษได้"

GreatBest Legal Issue (ฉ.๕๗๑)
"ละเมิดกฎหมายอาญา อาจจะมีเหตุยกเว้นความรับผิด หรือเหตุที่ไม่ต้องรับโทษได้"

เมื่อวาน fanpage ที่เคารพ ได้สอบถามเรื่องการกระทำความผิดอาญาเพราะมีเหตุที่จะป้องกันตัว  วันนี้ ก็เลยขอเล่าปูเรื่องถึงหลักในการกระทำความผิดทางอาญา  ก่อนที่พรุ่งนี้ จะเล่าถึงกรณีที่อาจจะถือว่าไม่มีความผิด  หรือไม่ต้องรับโทษทางอาญา และเจาะลึกในเรื่องเหตุต่าง ๆ ตามกฎหมาย

การจะถือว่ากระทำความผิดอาญา นั้น  จะต้องเป็นไปตามหลักดังนี้ครับ
๑. การกระทำนั้นครบ "องค์ประกอบ" ของความผิด
๒. องค์ประกอบนั้น มีทั้ง "องค์ประกอบภายนอก" ตามที่กฎหมายกำหนด  และ "องค์ประกอบภายใน" 
๓. องค์ประกอบภายนอก  จะต้องดูตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เช่น  ความผิดฐานลักทรัพย์  กฎหมายกำหนดองค์ประกอบความผิดไว้ว่า "ผู้ใด" + "เอาไป" + "ซึ่งทรัพย์ของผู้อื่นหรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วย"    หากนายโฮ่งถูกกล่าวหาว่าทำผิดฐานลักทรัพย์  ก็ต้องพิสูจน์ให้ครบองค์ประกอบว่า นายโฮ่งเอาไปซึ่งทรัพย์ของผู้อื่นหรือที่ผู้อื่นเป็นเจ้าของรวมอยู่ด้วย
๔. องค์ประกอบภายใน  ปกติแล้ว คือ ต้องมีเจตนา  คือ รู้ถึงการกระทำผิดนั้น + ประสงค์ต่อผล (ตั้งใจให้ผลเกิด เช่น ลักทรัพย์ ก็ตั้งใจเอาไป) /เล็งเห็นผล (ไม่ตั้งใจขนาดนั้น  แต่ก็เล็งเห็นได้ว่าอาจจะเกิดผลนั้นได้ เช่น กราดยิง ไม่ได้ตั้งใจให้ใครตาย  แต่ก็เล็งเห็นได้ว่า การกราดยิงนั้น ต้องมีคนตายแน่)    แต่ในบางเรื่อง กฎหมายก็กำหนด "เจตนาพิเศษ"  เช่น โดยทุจริตไว้  ก็ต้องพิสูจน์ถึงเจตนาทุจริตด้วย
    นอกจากนี้  ในบางกรณี กฎหมายกำหนดว่าประมาทก็ผิด  อย่างนี้  แม้ประมาทก็ต้องรับผิดทางอาญา เช่น ประมาททำให้คนตาย เป็นต้น

------------------------
Great&Best Legal Knowledge Sharing
๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๖